جمال رضايى
263
بيرجندنامه ( فارسى )
برخى از دعاهاى معروف « 1 » را - فردى يا دستهجمعى - مىخواندند يا « ختم » مىگرفتند « 2 » . 8 - صدقه و نذر : « صدقه دفع بلا مىكند » اعتقاد راسخ مسلمانان و از آن جمله مردم بيرجند بوده و هست و همگان بر اين باورند كه دادن « صدقه » نه تنها بلاها را دفع مىكند بلكه از حدوث رويدادهاى بد و سخت و زيانبخش پيشگيرى مىنمايد ، از اينرو دادن « صدقه » رسمى معمول بوده و مىباشد مخصوصا وقتى كه كسى بيمار مىشد - بهويژه در بيمارىهاى سخت - بيمارداران مبالغى در حدّ توانايى خود به رسم « صدقه » و براى « دفع بلا » به نيازمندان مىدادند . اين امر علاوهبر آن كه نيازمندى را شاد و مشكلى از وى را حلّ مىكرد بيمار و بيمارداران را اميدوار مىنمود و موجب آرامش آنان مىشد و مقاومت و پايدارى مريض را در تحمّل بيمارى بيشتر مىنمود . علاوهبر « صدقه » دادن ، گاهى و در مواردى خاصّ گوسفندى ذبح مىكردند و گوشتش را ميان مستمندان « بخش » مىنمودند و گاه « نذر » مىكردند كه اگر بيمار شفا يابد عمل خيرى انجام بدهند و بينوايى را به نوايى برسانند و يا بيمار بهبودى يافته را براى زيارت به يكى از زيارتگاهها ، مزارها ، اماكن متبرّكه ، مشاهد مقدّسه و عتبات عاليات ببرند و اگر مريض شفا مىيافت به نذر خود وفا و عمل مىنمودند . « نذر » نيز مانند « صدقه » در آرامش روحى بيمار و بيمارداران و مقاومت مريض در برابر بيمارى بسيار مؤثّر بوده و هست .
--> ( 1 ) . مانند « دعاى توسّل » كه چنين آغاز مىشود : اللهمّ انى اسئلك و اتوجّه اليك . . . / ( 2 ) . مانند « ختم امّن يجيب » كه در آن قسمت آغازين آيه شريفه 62 از سورهء مباركه نمل ( سورهء 27 ) را با تضرّع و استغاثه بلند و مكرّر مىخواندند . اين « ختم » را هنگام بروز مشكلات بزرگ ازجمله بيمارىهاى لاعلاج مىگرفتند . آن قسمت آيه اينست : أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ .